حافظیه

در قلب شهر شعر و گل، شیراز، بنایی آرام و روح‌نواز قرار دارد که نه تنها مزار یکی از بزرگ‌ترین شاعران ایران، بلکه نمادی از فرهنگ، عشق و تفکر ایرانی است؛ حافظیه، آرامگاه شاعر جاودانه غزل‌های فارسی، خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی.
این مکان، فراتر از یک آرامگاه است؛ تجسمی از عرفان، زیبایی و جاودانگی زبان فارسی.

پیشینه تاریخی

پس از درگذشت حافظ در سال‌های پایانی قرن هشتم هجری قمری، در محل دفن او در شمال شیراز، تنها بنایی ساده وجود داشت.
حدود نیم قرن بعد، در دوران تیموری، بابر بن بایسنقر (فرزند بایسنقر میرزا) دستور داد بنایی کوچک با گنبدی بر فراز مزار حافظ ساخته شود و حوضی نیز در نزدیکی آن ایجاد کرد.
در دوره‌های بعد، این بنا بارها بازسازی شد. یکی از مهم‌ترین بازسازی‌ها در زمان کریم‌خان زند انجام شد. او سنگ مرمری تازه بر مزار حافظ نهاد و سازه‌ای چهارسُتونه با طاقی زیبا برپا کرد.

اما شکل امروزی حافظیه در سال ۱۳۱۴ خورشیدی (۱۹۳۵ میلادی) به‌دست آندره گدار، معمار و باستان‌شناس فرانسوی، طراحی شد. این طرح با همکاری «علی سامی» و «علی ریاضی» اجرا شد و تلفیقی از معماری ایرانی و الهام‌های مدرن است.
منبع: fa.wikipedia.org/wiki/حافظیه

معماری و زیبایی‌شناسی

حافظیه در باغی سرسبز و آرام واقع شده است. مسیر سنگ‌فرش‌شده‌ای از درِ اصلی تا آرامگاه کشیده شده که دو بخش شمالی و جنوبی را از هم جدا می‌کند.
سقف گنبدی مزار حافظ به شکل کلاه درویشان طراحی شده و نمادی از فروتنی، عرفان و صفای باطن است.
سنگ مرمر روی مزار، مزین به غزلی از خود حافظ است:

«الا یا ایها الساقی ادر کاساً و ناولها
که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها»

در اطراف مزار، تالار ستون‌دار باشکوهی با ۲۴ ستون سنگی بلند قرار دارد که در زمان کریم‌خان زند ساخته شده و تا امروز باقی مانده است.
منبع: ibna.ir/news/540986

جایگاه فرهنگی و معنوی

حافظیه صرفاً یک مکان گردشگری نیست؛ بلکه محفل الهام و تفأل، ذکر و اندیشه است.
مردم ایران و بسیاری از فارسی‌زبانان جهان، هنگام زیارت حافظیه، دیوان حافظ را می‌گشایند و به شعر او تفأل می‌زنند. این رسم، نشان‌دهنده جایگاه معنوی و ارتباط روحی مردم با حافظ است.
هر سال در بیستم مهرماه، روز بزرگداشت حافظ، مراسم فرهنگی و شب شعرهایی در این مکان برگزار می‌شود و شاعران، ادیبان و دوست‌داران او گرد هم می‌آیند.
منبع: tasnimnews.com

نماد ماندگاری حافظ در دل ایرانیان

حافظیه را می‌توان «آیینه روح ایرانی» دانست. ترکیب شعر، باغ، آب، سنگ و سکوت، روح عرفانی ایرانی را در یک قاب جمع کرده است.
در نگاه حافظ، عشق، شراب، رهایی و حقیقت در هم آمیخته‌اند و در نگاه معمار گدار نیز، فضا، نور و طبیعت به گونه‌ای طراحی شده‌اند که این مفاهیم را در ذهن بازدیدکننده زنده کنند.

همچنان که خود حافظ سروده است:

«در دایره قسمت ما نقطه تسلیمیم
لطف آن‌چه تو اندیشی، حکم آن‌چه تو فرمایی»

نتیجه‌گیری

حافظیه نه تنها مزار یک شاعر است، بلکه پُل میان ادبیات، معماری و معنویت است.
این مکان، نمادی از جاودانگی فرهنگ ایرانی است که در آن شعر و سنگ، طبیعت و تفکر، در کنار هم معنا می‌یابند.
نگهداری از حافظیه، پاسداشت حافظ نیست؛ پاسداشت روح فرهنگی و معنوی ملت ایران است.